Δέκα νοµοσχέδια προ των πυλών από το υπουργείο Υγείας - Νέος ρόλος για ΚΕΕΛΠΝΟ και ΕΟΠΥΥ
Βροχή από νοµοσχέδια ετοιµάζει η ηγεσία του υπουργείου Υγείας για το επόµενο διάστηµα, αφού σύµφωνα µε πληροφορίες του «Εθνους της Κυριακής» έτοιµες είναι τουλάχιστον 10 νοµοθετικές παρεµβάσεις, οι οποίες θα προωθηθούν στη Βουλή τους επόµενους µήνες. Οι περισσότερες είχαν ετοιµαστεί ήδη από τότε που η Ν∆ ήταν στην αντιπολίτευση και αναµένεται σταδιακά να προωθηθούν είτε µεµονωµένες είτε εντασσόµενες σε άλλα νοµοσχέδια. Οι αλλαγές στοχεύουν στο σύνολο των λειτουργιών των οργανισµών και των φορέων, καθώς και στο ΕΣΥ, αφού σύµφωνα µε το σχέδιο που επεξεργάζεται η ηγεσία του υπουργείου Υγείας όλες οι δοµές θα «σαρωθούν» και θα αλλάξουν τρόπο λειτουργίας και πρόσωπα.
Ωστόσο, όπως σηµειώνουν υψηλόβαθµα κυβερνητικά στελέχη στο «Εθνος της Κυριακής», όλων των νέων µέτρων θα προηγηθούν οι ρυθµίσεις και οι αλλαγές που αφορούν στην πρόληψη ασθενειών µε δωρεάν εξετάσεις για όλους αλλά και επίσπευση των διαδικασιών για τις εξετάσεις των καρκινοπαθών. Το πρώτο «πακέτο» θα αφορά σε δωρεάν εξετάσεις για τον καρκίνο του µαστού, του τραχήλου της µήτρας και του παχέος εντέρου, ενώ ταυτόχρονα θα τεθεί σε εφαρµογή ειδικός µηχανισµός στα νοσοκοµεία ώστε να εισάγονται µε διαδικασίες-εξπρές οι καρκινοπαθείς για εξετάσεις και διάγνωση της νόσου. Σε δεύτερο χρόνο θα υλοποιηθεί το σχέδιο ενηµέρωσης, ακόµη και µε SMS, σχετικά µε το πότε πρέπει να πραγµατοποιούν προληπτικές εξετάσεις για όλες τις νόσους, ανάλογα µε την ηλιακή οµάδα στην οποία ανήκουν. H ρύθµιση αυτή θα αφορά το σύνολο των ασφαλισµένων.
Νέα πρόσωπα στις διοικήσεις
Προς τα τέλη Αυγούστου αναµένεται να πραγµατοποιηθεί η αλλαγή των διοικητών των Υγειονοµικών Περιφερειών (ΥΠΕ). Ηδη, σύµφωνα µε πληροφορίες, έχει γίνει προσέγγιση µε στελέχη, µεταξύ αυτών και µε πολλούς που έχουν θητεύσει στο σύστηµα Υγείας και θεωρούνται γνώστες του αντικειµένου. Επίσης σχεδιάζεται η ανανέωση των διοικητών των νοσοκοµείων, οι οποίοι θα λειτουργούν µε ένα τελείως διαφορετικό µοντέλο διοίκησης, το οποίο θα προσιδιάζει στα πρότυπα των µάνατζερ ιδιωτικών κλινικών. Ήδη, όπως αναφέρουν πληροφορίες του «Εθνους της Κυριακής», έχουν ξεκινήσει οι πρώτες επαφές για την αλλαγή των προσώπων, ενώ θα ακολουθηθεί µια νέα διαδικασία που θα περιλαµβάνει συγκεκριµένα κριτήρια επιλογής, καθώς τα στελέχη της κυβέρνησης θεωρούν ότι µε την τελευταία προκήρυξη µε την οποία απαιτείτο απλώς ένα πτυχίο είτε ΑΕΙ είτε ΤΕΙ, δροµολογήθηκε η τακτοποίηση των ηµετέρων. Η αλλαγή των διοικητών των νοσοκοµείων µετατοπίζεται µετά την αλλαγή των διοικητών στις ΥΠΕ.
Οι αρμοδιότητες του ΕΟΠΥΥ
Ο ΕΟΠΥΥ αναµένεται να αναλάβει νέο ρόλο, µε βασικό «χαρτί» του τις διαπραγµατεύσεις των τιµών των υπηρεσιών. Αλλωστε, κυβερνητικά στελέχη υπογράµµιζαν στο «Εθνος της Κυριακής» ότι επί της ουσίας δεν έχει ενεργοποιηθεί ο µηχανισµός διαπραγµάτευσης της τιµής, αφού η διαδικασία ολοκληρώθηκε για ελάχιστα φάρµακα και για καµία υπηρεσία. Τα στελέχη που θα αναλάβουν τη διοίκηση του ΕΟΠΥΥ θα προέρχονται από τον οικονοµικό χώρο, ώστε να µπορεί να γίνεται διαχείριση των οικονοµικών δεδοµένων, αφού ο Οργανισµός διαχειρίζεται περίπου 5,5 δισ. ευρώ. Στο πλαίσιο αυτό θα ενεργοποιηθούν και οι σηµερινοί γενικοί διευθυντές του ΕΟΠΥΥ, οι οποίοι θα αναλάβουν ενισχυµένο ρόλο και καθήκοντα, αφού µε εντολή του Κυριάκου Μητσοτάκη θα πρέπει να αναβαθµιστούν και να ενεργοποιηθούν όλα τα στελέχη της ∆ηµόσιας ∆ιοίκησης.
Φαρμακευτική πολιτική
Η ηγεσία του υπουργείου Υγείας προτίθεται να αλλάξει πλήρως το σύστηµα τιµολόγησης και αποζηµίωσης των φαρµάκων, ενώ σταδιακά ευελπιστεί µε τα µέτρα που θα ληφθούν να µειωθούν και οι υποχρεωτικές εκπτώσεις και επιστροφές (clawback και rebate), για τις οποίες άλλωστε πιέζουν και οι δανειστές. Πρώτο µέληµα είναι να αλλάξει ο τελευταίος νόµος του τέως υπουργού Υγείας Ανδρέα Ξανθού, που έδινε αυξήσεις σε φάρµακα. Το τελευταίο ∆ελτίο Τιµών που είχε ετοιµαστεί για να βγει λίγα 24ωρα πριν από τις εκλογές, θα αύξανε την τιµή σε 2.450 φάρµακα και το κόστος υπολογιζόταν στα 200 εκατ. ευρώ.
Σε πρώτη φάση πάντως η ηγεσία του υπουργείου Υγείας θα ξεκινήσει µια διαβούλευση µε τους εκπροσώπους των φαρµακοβιοµηχανιών, ώστε να γίνει διαπραγµάτευση για τον τρόπο αποζηµίωσης των φαρµάκων. Θεωρείται βέβαιον ότι ειδικά σε ό,τι αφορά στα νέα φάρµακα, αυτά θα αποζηµιώνονται από την κοινωνική ασφάλιση εφόσον θα έχουν περάσει αξιολόγηση για την αποτελεσµατικότητά τους. Σε δεύτερη φάση θα ενεργοποιηθεί πλήρως ο νέος φορέας (ΗΤΑ), µέσω του οποίου θα ελέγχονται όλες οι θεραπείες. Γι’ αυτό και αναζητείται πρόσωπο ανεξάρτητο που να γνωρίζει τον τοµέα των φαρµάκων και να µπορεί να «κουρεύει» τα φάρµακα τα οποία αποδεδειγµένα δεν θα φέρουν αποτέλεσµα για τους ασθενείς.
Ευέλικτο το ΚΕΕΛΠΝΟ
Το νέο ΚΕΕΛΠΝΟ, ο Εθνικός Οργανισµός ∆ηµόσιας Υγείας (ΕΟ∆Υ), θα µετατραπεί σε έναν ευέλικτο µηχανισµό που θα παρεµβαίνει χωρίς γραφειοκρατικές διαδικασίες σε προβλήµατα δηµόσιας υγείας. Ολα τα κονδύλια που θα του διατίθενται θα ελέγχονται πλήρως από την ειδική οµάδα που θα δηµιουργηθεί από το Μαξίµου για την αξιολόγηση του έργου ανά τοµέα ξεχωριστά. ∆εν αποκλείεται, όπως τονίζουν κυβερνητικά στελέχη, να µετατραπεί και πάλι σε Νοµικό Πρόσωπο Ιδιωτικού ∆ικαίου για να µπορεί να κινείται µε γρήγορους ρυθµούς.
Κατάργηση του καπνίσµατος µε τη στήριξη της EΛ.ΑΣ.
Προτεραιότητα συνεχίζει να αποτελεί για την κυβέρνηση η άµεση εφαρµογή του αντικαπνιστικού νόµου, αφού έχει συνδυαστεί µε την πρόληψη των ασθενειών που σε βάθος χρόνου θα εξοικονοµήσει κονδύλια από το σύστηµα υγείας. Αλλωστε, κυβερνητικά στελέχη εκτιµούν ότι πλέον η ελληνική κοινωνία είναι έτοιµη να περάσει σε µια εποχή ελεύθερη από καπνό. Ωστόσο το πρόβληµα φαίνεται να εστιάζεται στην πλήρη κατάργηση του καπνίσµατος στους δηµόσιους χώρους, δηλαδή και στα εστιατόρια, στις καφετέριες και στα σηµεία ψυχαγωγίας. Πολλοί επιχειρηµατίες που διατηρούν κέντρα ψυχαγωγίας θεωρούν ότι το µέτρο θα βλάψει την κίνηση των πελατών τους, σε µια χώρα που το κάπνισµα είναι συνυφασµένο µε τη διασκέδαση. Γι’ αυτό άλλωστε θα ενεργοποιηθεί και η Αστυνοµία, προκειµένου ο νόµος να εφαρµοστεί πλήρως
Πέντε νέα περιστατικά του ιού του Δυτικού Νείλου καταγράφηκαν την τελευταία εβδομάδα σύμφωνα με την επίσημη αναφορά του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό των κρουσμάτων σε 10.
Από αυτούς τους ασθενείς, 7 έχουν πάρει εξιτήριο και 3 παραμένουν για νοσηλεία σε νοσοκομεία της χώρας.
Αξίζει να σημειωθεί ότι μέχρι σήμερα δεν έχει καταγραφεί κανένας θάνατος ασθενούς με λοίμωξη από τον ιό για το έτος 2019 -και για την ακρίβεια από τον Ιούνιο που ξεκίνησε η καταγραφή των κρουσμάτων για φέτος.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχειά του ΕΟΔΥ, από την αρχή της περιόδου 2019, μέχρι τις 25/07/2019 (και ώρα 14.00), έχουν διαγνωστεί και διερευνηθεί συνολικά 10 κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα, εκ των οποίων τα 5 παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (ΚΝΣ, εγκεφαλίτιδα ή/και μηνιγγίτιδα ή/και οξεία χαλαρή παράλυση) και 5 είχαν ήπιες εκδηλώσεις (εμπύρετο νόσημα)/ δεν είχαν εκδηλώσεις από το ΚΝΣ.
Τα δεδομένα επιδημιολογικής επιτήρησης προέρχονται από τις δηλώσεις που αποστέλλουν οι θεράποντες ιατροί στον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας για τα περιστατικά, καθώς και από την καθημερινή επικοινωνία με εργαστήρια που συμμετέχουν στη διάγνωση του ιού του Δυτικού Νείλου.
Το Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης του ΕΟΔΥ πραγματοποιεί συστηματική διερεύνηση των διαγνωσμένων κρουσμάτων, εντός 24 ωρών από τη δήλωσή τους, μέσω επικοινωνίας με τους θεράποντες ιατρούς και μέσω συνεντεύξεων με τους ασθενείς, ώστε να προσδιορισθεί ο πιθανός τόπος έκθεσης, τα χαρακτηριστικά της νόσου και οι παράγοντες κινδύνου.
Ομαλοποιείται σταδιακά η έκρυθμη κατάσταση στην οποία βρέθηκαν εργαζόμενοι και ασθενείς στο νοσοκομείο της Λήμνου, με τις μεγάλες ελλείψεις σε ιατρικό προσωπικό. Ελλείψεις που είχαν ως αποτέλεσμα, όχι μόνο την εργασιακή εξουθένωση των γιατρών, αλλά ακόμα και τη διακοπή των χημειοθεραπειών των ογκολογικών ασθενών.
Οι δύο ιδιώτες παθολόγοι που κλήθηκαν εκτάκτως από τον υπουργό Υγείας να καλύψουν προσωρινά τα κενά των εφημεριών στο νοσοκομείο Λήμνου μέχρι το τέλος καλοκαιριού -ώστε να δώσουν “χείρα βοηθείας” στη μοναδική παθολόγο που εφημέρευε μόνη της καθημερινά- ανέλαβαν ήδη καθήκοντα από το περασμένο Σάββατο, όπως υποσχέθηκε ο Βασίλης Κικίλιας.
Ετσι, από την περασμένη Δευτέρα ξεκίνησαν και οι χημειοθεραπείες, οι οποίες είχαν διακοπεί εξαιτίας της άρνησης της εξουθενωμένης μοναδικής παθολόγου του νοσοκομείου να επιφορτιστεί επιπλέον εργασία, η οποία, μάλιστα -όπως είχε δηλώσει- ήταν “εκτός των καθηκόντων της” . Για την αντιμετώπιση της κρίσης, υπήρξε την προηγούμενη εβδομάδα και έκτακτη γενική συνέλευση των φορέων του νησιού, κατά την οποία οι ασθενείς έκαναν έκκληση για λύση, στην πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Υγείας, η οποία ανταποκρίθηκε άμεσα.
Νοσοκομείο Λήμνου: Οι νέοι παθολόγοι δέχθηκαν να κάνουν τις χημειοθεραπείες των ασθενών
Η άρνηση της μόνιμης παθολόγου να χορηγεί τις χημειοθεραπείες των ογκολογικών ασθενών, καθώς ο μοναδικός ογκολόγος του νοσοκομείου βρίσκεται σε άδεια, εδώ και ... πέντε χρόνια, άνοιξε συζήτηση στο νοσοκομείο Λήμνου, για το εάν είναι στα καθήκοντα της ειδικότητας της παθολογίας η συγκεκριμένη ιατρική πράξη.
Η απάντηση δόθηκε μετά από τηλεφωνική επικοινωνία που υπήρξε, μεταξύ του προέδρου του Ιατρικού Συλλόγου Λήμνου, κ. Θωμά Λούκα και του προέδρου της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδος (ΕΟΠΕ), κ. Ιωάννη Μπουκοβίνα, ο οποίος διαβεβαίωσε ότι δύναται μία χημειοθεραπεία να πραγματοποιηθεί παρουσία παθολόγου ιατρού και εν απουσία ογκολόγου.
Αφού υπήρξε σχετική επιβεβαίωση και από τον εκτελών χρέη αναπληρωτή Διοικητή του Νοσοκομείου Λήμνου, οι χημειοθεραπείες των ογκολογικών ασθενών ξεκίνησαν κανονικά από τη Δευτέρα, από τους δύο ιδιώτες παθολόγους που ανέλαβαν ήδη καθήκοντα.
Ωστόσο, τις επόμενες μέρες αναμένεται να γίνει και η προκήρυξη του διαγωνισμού για τον διορισμό τριών μονίμων παθολόγων στο νοσοκομείο Λήμνου, ώστε να δοθεί οριστική λύση στις ελλείψεις, τουλάχιστον στη συγκεκριμένη ειδικότητα.
Η απουσία κινήτρων είναι η μεγαλύτερη “πληγή” για τις προσλήψεις γιατρών στο νοσοκομείο Λήμνου
Η απουσία ουσιαστικής διοίκησης στο νοσοκομείο Λήμνου, αλλά και η χρόνια κατάσταση της μη θέσπισης κινήτρων στους γιατρούς από την πολιτεία -κίνητρα τα οποία θα έκαναν ευκολότερη την στελέχωση του νοσοκομείου με προσωπικό- τονίστηκαν ιδιαίτερα από τους φορείς που συμμετείχαν στην σύσκεψη την προηγούμενη εβδομάδα με τη συμμετοχή ασθενών και κατοίκων. Οπως τόνισαν, οι ανάγκες των κατοίκων και των επισκεπτών για υπηρεσίες υγείας είναι αυξημένες , ενώ παρά την υπερπροσπάθεια των νοσοκομειακών ιατρών και του νοσηλευτικού προσωπικού, είναι αδύνατη η παροχή ολοκληρωμένων υπηρεσιών υγείας.
Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά στο limnosreport.gr ο ανεξάρτητος δημοτικός συνδυασμός “Νίκη για τη Λήμνο”:
“Εν έτει 2019 είναι απαράδεκτο να εξαναγκαζόμαστε σε ταξίδια για να υποβληθούμε σε χειρουργεία ρουτίνας. Είναι απαράδεκτο καρκινοπαθείς να ξεσπιτώνονται , να ταλαιπωρούνται σωματικά, ηθικά και οικονομικά για να ακολουθήσουν το σχήμα της χημειοθεραπείας τους. Είναι απαράδεκτο γιατρός και μάλιστα ογκολόγος να βρίσκεται σε άδεια επί πέντε συνεχή χρόνια”.
Για την αντιμετώπιση αυτών των χρόνιων προβλημάτων, το σωματείο εργαζομένων του Γενικού Νοσοκομείου-Κέντρου Υγείας Λήμνου και ο Ιατρικός Σύλλογος του νησιού, τόνισαν την ανάγκη συγκρότησης επιτροπής, που θα παλέψει για την οριστική επίλυσή τους.
Ένα τραγικό περιστατικό έγινε στη Σαντορίνη το απόγευμα της περασμένης Παρασκευής.
Σύμφωνα με τα όσα καταγγέλλει ο πρόεδρος της ΠΟΕΔΗΝ, Μιχάλης Γιαννάκος, ένας γιατρός ορθοπεδικός πέθανε εν ώρα υπηρεσίας περίπου στις 16:00 το απόγευμα της Παρασκευής 19 Ιουλίου.
Μέχρι τον Ιούνιο υπήρχαν μόλις δύο ορθοπεδικοί στη Σαντορίνη, καθώς μόλις τότε ήρθε στο νησί και τρίτος. Τον Μάρτιο του 2017 οι δύο πρώτοι γιατροί είχαν υποβάλλει αναφορά στην εισαγγελία της Νάξου, στην οποία επισήμαιναν προβλήματα εργασιακής εξουθένωσης, ενώ, σύμφωνα με την ΠΟΕΔΗΝ, αργότερα είχαν παρουσιάσει και οι τρεις προβλήματα υγείας.
Όσον αφορά την αντίδραση του διοικητή του νοσοκομείου Σαντορίνης, Χαράλαμπου Πανοτόπουλου, ο κ. Γιαννάκος σχολίασε: "Περιφέρεται στους διαδρόμους και δεν κάνει τίποτα".
Μένει να εξακριβωθεί αν αυτά συνδέονταν με τον μεγάλο φόρτο εργασίας τους την καλοκαιρινή περίοδο, αλλά και αν ο υπουργός Υγείας, Βασίλης Κικίλιας, δώσει εντολή για ΕΔΕ (και) για το συγκεκριμένο περιστατικό.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας χαρακτήρισε απόψε "κατάσταση έκτακτης ανάγκης για την δημόσια υγεία" σε παγκόσμιο επίπεδο την επιδημία του Έμπολα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό.
Η απόφαση αυτή ελήφθη αφού εντοπίστηκε ένα θανατηφόρο κρούσμα Έμπολα στην Γκόμα, τη δεύτερη σε μέγεθος πόλη της ΛΔ του Κονγκό, κοντά στα σύνορα με τη Ρουάντα. Τον Ιούνιο είχαν αναφερθεί δύο άλλα κρούσματα στη γειτονική Ουγκάντα.
Ο επικεφαλής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγιέσους, δήλωσε ότι αποδέχτηκε τις συστάσεις μιας επιτροπής εμπειρογνωμόνων οι οποίοι τόνισαν ότι δεν θα πρέπει να υπάρξουν περιορισμοί στις μετακινήσεις ή το εμπόριο, ούτε να ελέγχονται οι επιβάτες στα αεροδρόμια και τα λιμάνια, εκτός από τη συγκεκριμένη περιοχή.
Μόνο τέσσερις φορές στο παρελθόν έχει κηρύξει ο ΠΟΥ «κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία»: το 2009 για τη γρίπη Η1Ν1, το 2014 για την πολιομυελίτιδα, την ίδια χρονιά για την επιδημία του Έμπολα που σκότωσε 11.300 ανθρώπους σε τρεις χώρες της Δυτικής Αφρικής (Λιβερία, Γουινέα, Σιέρα Λεόνε) και το 2016 για τον ιό Ζίκα.
Οι εμπειρογνώμονες που συνεδρίαζαν από το μεσημέρι στη Γενεύη εξέφρασαν την απογοήτευσή τους γιατί καθυστερεί η καταβολή χρηματοδότησης για την αντιμετώπιση της κατάστασης αυτής.
Τι πρέπει να ξέρετε για τον ιό Έμπολα
Σύμφωνα με το iatropedia.gr ο αιμορραγικός πυρετός Ebola είναι ιογενής νόσος, η οποία εμφανίζεται σποραδικά κυρίως σε περιοχές της Κεντρικής Αφρικής. Πρόκειται κατά βάση για ζωονόσο και τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η δεξαμενή του ιού είναι διάφοροι τύποι νυχτερίδων της Αφρικής. Ο ιός από τις νυχτερίδες μεταφέρεται σε άγρια ζώα τα οποία στη συνέχεια μεταφέρουν τον ιό στον άνθρωπο.
Η εμφάνιση σποραδικών κρουσμάτων στην Αφρική, συνήθως, ακολουθείται από επιδημίες τόσο στην κοινότητα όσο και στο νοσοκομειακό περιβάλλον. Η νοσοκομειακή εξάπλωση στις χώρες της Αφρικής σχετίζεται με την πολλαπλή χρήση μη αποστειρωμένων βελόνων όπως και με την έλλειψη των απαραίτητων μέτρων ατομικής προστασίας για το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό.
Πως μεταδίδεται
O ιός Έμπολα μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο κυρίως μέσω επαφής με αίμα ή εκκρίσεις ασθενών (π.χ. σάλιο, ούρα κλπ). Η πιθανότητα μετάδοσης της νόσου από άνθρωπο σε άνθρωπο αυξάνει στα τελευταία στάδια της νόσου και κυρίως στο αιμορραγικό στάδιο, αλλά ακόμη και μεταθανάτια, λόγω της συνεχιζόμενης ιαιμίας.
Ο ιός, μετά από περίοδο επώασης περίπου μιας εβδομάδας (από 2 έως 21 ημέρες), προκαλεί αρχικά ένα σύνδρομο που μοιάζει με γριπώδη συνδρομή (πυρετός, μυαλγίες, πόνος στη μέση, αδυναμία), και προοδευτικά εμετούς και διάρροιες, νεφρική ανεπάρκεια, αιμορραγίες από βλεννογόνους και πολυοργανική ανεπάρκεια.
Μεταδίδεται με τον αέρα ο ιός;
Ο ιός Έμπολα ΔΕΝ μεταδίδεται μέσω του αέρα, όπως η γρίπη ή η φυματίωση.
Από τη στιγμή που θα μολυνθώ σε πόσο χρόνο θα εκδηλώσω τα συμπτώματα;
Τα συμπτώματα εκδηλώνονται από 2 έως και 21 ημέρες μετά την έκθεση στον ιό, συνήθως μέσα σε 8-10 ημέρες.
Ποια είναι τα συμπτώματα της νόσου;
Η νόσος μπορεί να εκδηλωθεί ξαφνικά με πυρετό, έντονους μυϊκούς πόνους, αίσθηση αδυναμίας, πονοκέφαλο και πονόλαιμο. Το επόμενο στάδιο της ασθένειας περιλαμβάνει έμετο, ναυτία, διάρροια, ανορεξία, κοιλιακό πόνο, εξάνθημα και δυσλειτουργία του ήπατος και των νεφρών. Μερικοί ασθενείς εμφανίζουν, επίσης, αιμορραγικές εκδηλώσεις εσωτερικών και εξωτερικών οργάνων (π.χ. αιμορραγίες από τη μύτη, τα ούλα, το δέρμα (π.χ. μελανιές), αίμα στα εμέσματα ή/και στα κόπρανα, αιμορραγίες στο σημείο ενέσεων) και πολυοργανική ανεπάρκεια. Η θνητότητα της νόσου κυμαίνεται από 25% έως 90%, ανάλογα με το είδος του ιού.